الّا على بن ابى طالب و الائمة من بعده » . درست است كه امير المؤمنين گردآورنده قرآن است ، اما ائمه بعد از او يعنى فرزندان حضرت بدون شك گردآورنده آن نيستند . آنها نگه‌دارنده و مفسران واقعى قرآن هستند ، و گرنه قرآن به صورت ظاهرى حداكثر پس از فوت پيامبر جمع‌آورى شد ، پس جمع و حفظ : كما انزل اللّه نمىتواند ناظر به ترتيب قرآن باشد و بايد ناظر به معنا و صيانت قرآن از دستبرد معاندين باشد . شاهد ديگر خبر ابى سلمه ( خبر دوّم ) است كه باز بحث درباره قرائت است . فردى طبق قرائتى قرآن را مىخواند ، حضرت از خواندن آن قرائت منع مىكند و مىگويد : مانند بقيه مردم بخوان تا وقتى كه قائم ما ظهور كند ، در آن صورت بر طبق مصحف امام خوانده خواهد شد ، مصحفى كه بر طبق ما انزل اللّه تنظيم شده است . بنابر اين ، بحث درباره ترتيب نيست ، بحث درباره قرائت و مطابقت با ضبطى است كه بر پيامبر نازل شده است . البته بر فرض صحت ، اين روايات دلالت بر تحريف ندارد ، چون اختلاف قراءات هم اكنون وجود دارد . اصل قرآن با تواتر به اثبات رسيده ، اما قراءتهاى آن مختلف است و لذا منافاتى ندارد كه از نظر قرائت ميان مصحف امام با مصحفهاى موجود بعضا اختلاف باشد « 1 » ، خصوصا با حفظ اين نكته كه اگر مطلبى در مصاحف موجود بر خلاف واقع و مباين با مصحف امام بود ، امام نمىبايست به مخاطب بگويد : مانند بقيه مردم

--> ( 1 ) - البته اثبات اختلاف در قرائت را با اين خبر آن هم با توجه به مشكلاتى كه در كتاب بصائر الدرجات مطرح است بويژه آنكه كسانى مانند ابن وليد از آن اعراض كرده‌اند مهم به نظر مىرسد . تفصيل مناقشه را نگاه كنيد : مامقانى ، تنقيح المقال ، ج 3 / 103 . همچنين در باب عدم تواتر قراءات ، خويى ، البيان / 157 .